28.06.2009 autor: admin

Kalendar

Kalendar

Kalendar predstavlja sistem podele vremena na dane, nedelje, mesece i godine, koji se prvobitno zasnivao na sažimanju segmenata uslovljenih godišnjim dobima (žetva, sazrevanje određenih polova) u vremenske jedinice (prirodna godina), da bi se kasnije dužina godine određivala astronomskim putem: na osnovu osmatranja zvezdanog neba, azimutalnih osmatranja tačaka Sunčevih izazaka, odnosno zalazaka (polaganje kamenja kod Germana i Maja). Pošto se kalendar zasnovan na Mesečevim menama (lunarni kalendar, od dvanaest meseci po 29,5 dana = 354) odvija nezavisno od Sunčevog kretanja u toku Solarne godine (Solarni kalendar od 365,25 dana) nužno su se nametnuli komplikovani propisi, da bi se uskladili lunarni i solarni kalendar i povezali u lunarno-solarni, ili vezani kalendar.

Naš današnji kalendar razvio se iz rimskog kalendara. Na temelju jedne solarne godine od 365,25 dana, Julije Cezar je 46. godine pre hrista sproveo reformu ukinuvši luno-solarni kalendar, da bi umetnuo 90 dopunskih dana u prvoj godini (annus Confusionis) i 25. mart odredio za prolećnu ravnodnevnicu (Julijanski kalendar); po ovom sistemu prosta godina ima 365 dana (prestupna je svaka četvrta), dvanaest meseci, sedmodnevne nedelje, a za početak godine određen je 1. januar. Julijanski kalendar bio je na snazi tokom čitavog srednjeg veka. Pošto je srednja dužina godine od 365,25 dana bila preduga u odnosu na tropsku godinu (a nakon Cezarove smrti umetanje pšrestupnih dana bilo je nekoliko puta pogrešno sprovedeno), početak proleća bio je pomeren. Ovo odstupanje iznosilo je u XVI veku deset dana: Papa Gregor XIII je stoga u svojoj reformi kalendara iz 1582. godine (Gregorijanski kalendar) posle 4. oktobra (četvrtak) dopustio da odmah usledi 15. oktobar (petak), a prestupne godine u veku proglasio važećim samo kada su deljive sa 400 (četiristogodišnji ciklusi). U skladu sa tim, odstupanje od tropske godine iznosiće jedan dan tek 4900. godine. Kod istočne pravoslavne crkve umetanje se sprovodi prema 900-godišnjem ciklusu: godine u veku podležu umetanju samo kada obe prve cifre podeljene sa 9 daju ostatak 2 ili 6 – tek na 50000 godina preskače se jedan dan.

 



Kalendar u starom Egiptu predstavljao je solarnu godinu od 12 meseci, sa po 30 redovnih i 5 dodatnih dana (od 238. pre H. Prestupni dan se umeće svake četvrte godine).

Kalendar u staroj Grčkoj prvobitno je predstavljao lunarni kalendar sa različitim (proizvoljnim) pravilima o umetanju u različitim državama i gradovima; na snazi je bila lunarno-solarna godina. Od 432. pre H. Računa se prema Metonijskom ciklusu. Početak godine: između kraja juna i kraja jula.

Kalendar starih Rimljana (pre reforme Julija Cezara) predstavljao je lunarnu godinu od 355 dana, prvobitno sa 10, a potom sa 12 lunarnih meseci.

Jevrejski kalendar je predstavljao lunarno-solarnu godinu od 12 meseci koji sadrže 29 i 30 dana naizmenično, sa 7 prestupnih meseci u 19 godina.

Muslimanski kalendar je predstavljao lunarnu godinu od 354 dana (12 meseci sa po 29 i 30 dana, u 30 godina ima 11 prestupnih, sa po 355 dana).

Kalendar Kineza i Japanaca je predstavljao lunarno-solarnu godinu, šezdesetodnevni ciklus, uporedo sa tim jedan 28-dnevni, promenljivo prestupni mesec; 60-godišnji period počev od 2697. godine pre Hrista.

Kalendar Maja je predstavljao solarnu godinu od 360 dana i 18 meseci sa po 20 redovnih plus 5 dana za umetanje, u vezi sa 260-dnevnim ciklusom (sa ritulanom funkcijom); kao viša jedinica javlja se vremenski period od 52 godine.

Kalendar Francuske revolucije (1793-1806) je predstavljao solarnu godinu sa 12 meseci od po 30 dana (uz 5 dopunskih dana), svake 4 godine nastupa prestupna godina sa 6 dopunskih dana. Početak godine 22. septembra.


Epakti i Zltani broj služe za izračunavanje datuma uskršnjih praznika, dok ferijalna slova, izvedena iz Nedeljnih slova, služe za određivanje dana u sedmici na koje pada neki proizvoljan datum.Ovo izračunavanje dana u sedmici po pojednostavljenim tabelama svagdanjih ili večitih kalendara sadrži skoro uvek i osnove za izračunavanje datuma Uskršnjih praznika. Moderna kalendarska reforma stremi ka stvaranju jednog „preglednog“ jednostavnog kalendara (sa npr. jednako dugim mesecima u kojim aza iste datume važe isti dani u sedmici, itd.), ali je taj zadatak težak usled nedeljivosti brojeva 365 i 366. Gregorijanski kalendar je uveden u katoličkim zemljama neposredno nakon 1582. godine, u protestanskoj Nemačkoj 1700, u Engleskoj 1752, u Švedskoj 1844, u grčo-pravoslavnoj crkvi 1923, u Turskoj 1927, a u Kini 1949. godine.

 



Zodijak i godišnja doba

Zodijak i godišnja doba Zbog nagnutosti Zemljine ose prema ekliptici na Zemlji dolazi do smene godišnjih doba. Mi ustvari imamo samo privid da...

Pročitaj više

Kako zodijački znaci utiču na planete?

Kako zodijački znaci utiču na planete? * Planeta u zodijačkom znaku prima osobine i krakteristike datog znaka, ali istvoremeno i planeta određuje zodijački znak. *...

Pročitaj više

Merkur u Raku i aspekti koji slede

Merkur u Raku i aspekti koji slede Idemo malo o onome što pripada razumu i intelektu, odnosno o Merkuru, koji je 25. juna napustio znak Blizanaca...

Pročitaj više