28.06.2009 autor: admin

Kalendar

Kalendar

Kalendar predstavlja sistem podele vremena na dane, nedelje, mesece i godine, koji se prvobitno zasnivao na sažimanju segmenata uslovljenih godišnjim dobima (žetva, sazrevanje određenih polova) u vremenske jedinice (prirodna godina), da bi se kasnije dužina godine određivala astronomskim putem: na osnovu osmatranja zvezdanog neba, azimutalnih osmatranja tačaka Sunčevih izazaka, odnosno zalazaka (polaganje kamenja kod Germana i Maja). Pošto se kalendar zasnovan na Mesečevim menama (lunarni kalendar, od dvanaest meseci po 29,5 dana = 354) odvija nezavisno od Sunčevog kretanja u toku Solarne godine (Solarni kalendar od 365,25 dana) nužno su se nametnuli komplikovani propisi, da bi se uskladili lunarni i solarni kalendar i povezali u lunarno-solarni, ili vezani kalendar.

Naš današnji kalendar razvio se iz rimskog kalendara. Na temelju jedne solarne godine od 365,25 dana, Julije Cezar je 46. godine pre hrista sproveo reformu ukinuvši luno-solarni kalendar, da bi umetnuo 90 dopunskih dana u prvoj godini (annus Confusionis) i 25. mart odredio za prolećnu ravnodnevnicu (Julijanski kalendar); po ovom sistemu prosta godina ima 365 dana (prestupna je svaka četvrta), dvanaest meseci, sedmodnevne nedelje, a za početak godine određen je 1. januar. Julijanski kalendar bio je na snazi tokom čitavog srednjeg veka. Pošto je srednja dužina godine od 365,25 dana bila preduga u odnosu na tropsku godinu (a nakon Cezarove smrti umetanje pšrestupnih dana bilo je nekoliko puta pogrešno sprovedeno), početak proleća bio je pomeren. Ovo odstupanje iznosilo je u XVI veku deset dana: Papa Gregor XIII je stoga u svojoj reformi kalendara iz 1582. godine (Gregorijanski kalendar) posle 4. oktobra (četvrtak) dopustio da odmah usledi 15. oktobar (petak), a prestupne godine u veku proglasio važećim samo kada su deljive sa 400 (četiristogodišnji ciklusi). U skladu sa tim, odstupanje od tropske godine iznosiće jedan dan tek 4900. godine. Kod istočne pravoslavne crkve umetanje se sprovodi prema 900-godišnjem ciklusu: godine u veku podležu umetanju samo kada obe prve cifre podeljene sa 9 daju ostatak 2 ili 6 – tek na 50000 godina preskače se jedan dan.

 



Kalendar u starom Egiptu predstavljao je solarnu godinu od 12 meseci, sa po 30 redovnih i 5 dodatnih dana (od 238. pre H. Prestupni dan se umeće svake četvrte godine).

Kalendar u staroj Grčkoj prvobitno je predstavljao lunarni kalendar sa različitim (proizvoljnim) pravilima o umetanju u različitim državama i gradovima; na snazi je bila lunarno-solarna godina. Od 432. pre H. Računa se prema Metonijskom ciklusu. Početak godine: između kraja juna i kraja jula.

Kalendar starih Rimljana (pre reforme Julija Cezara) predstavljao je lunarnu godinu od 355 dana, prvobitno sa 10, a potom sa 12 lunarnih meseci.

Jevrejski kalendar je predstavljao lunarno-solarnu godinu od 12 meseci koji sadrže 29 i 30 dana naizmenično, sa 7 prestupnih meseci u 19 godina.

Muslimanski kalendar je predstavljao lunarnu godinu od 354 dana (12 meseci sa po 29 i 30 dana, u 30 godina ima 11 prestupnih, sa po 355 dana).

Kalendar Kineza i Japanaca je predstavljao lunarno-solarnu godinu, šezdesetodnevni ciklus, uporedo sa tim jedan 28-dnevni, promenljivo prestupni mesec; 60-godišnji period počev od 2697. godine pre Hrista.

Kalendar Maja je predstavljao solarnu godinu od 360 dana i 18 meseci sa po 20 redovnih plus 5 dana za umetanje, u vezi sa 260-dnevnim ciklusom (sa ritulanom funkcijom); kao viša jedinica javlja se vremenski period od 52 godine.

Kalendar Francuske revolucije (1793-1806) je predstavljao solarnu godinu sa 12 meseci od po 30 dana (uz 5 dopunskih dana), svake 4 godine nastupa prestupna godina sa 6 dopunskih dana. Početak godine 22. septembra.


Epakti i Zltani broj služe za izračunavanje datuma uskršnjih praznika, dok ferijalna slova, izvedena iz Nedeljnih slova, služe za određivanje dana u sedmici na koje pada neki proizvoljan datum.Ovo izračunavanje dana u sedmici po pojednostavljenim tabelama svagdanjih ili večitih kalendara sadrži skoro uvek i osnove za izračunavanje datuma Uskršnjih praznika. Moderna kalendarska reforma stremi ka stvaranju jednog „preglednog“ jednostavnog kalendara (sa npr. jednako dugim mesecima u kojim aza iste datume važe isti dani u sedmici, itd.), ali je taj zadatak težak usled nedeljivosti brojeva 365 i 366. Gregorijanski kalendar je uveden u katoličkim zemljama neposredno nakon 1582. godine, u protestanskoj Nemačkoj 1700, u Engleskoj 1752, u Švedskoj 1844, u grčo-pravoslavnoj crkvi 1923, u Turskoj 1927, a u Kini 1949. godine.

 



Kad zaroniš u prošlost (genetika i preci)

Kad zaroniš u prošlost (genetika i preci)   Dok pišem ovaj tekst, Saturn je u Škorpiji, retrogradan Merkur se...

Pročitaj više

Merkur u Raku i aspekti koji slede

Merkur u Raku i aspekti koji slede Idemo malo o onome što pripada razumu i intelektu, odnosno o Merkuru, koji je 25. juna napustio znak Blizanaca...

Pročitaj više

Zadovoljna na pozornici - Severina

Zadovoljna na pozornici - Severina Ova popularna prevačica je rođena u kombinaciji Bik-Lav, što je spoj dva jaka i fiksna zodijačka znaka, koji kao...

Pročitaj više